एकात्मिक आदिवासी विकास प्रकल्प, जव्हार — सामुदायिक वनपट्टा धारकांना फळबाग लागवडी करिता अनुदान योजना
महाराष्ट्र शासनाच्या आदिवासी विकास विभागामार्फत संचालित एकात्मिक आदिवासी
विकास प्रकल्प, जव्हार (ITDP Jawhar) अंतर्गत न्यूक्लियस
बजेट (गट A) योजनेमधून अनुसूचित जमातीतील (ST) सामुदायिक वनहक्क धारक (CFR - Community
Forest Rights) ग्रामसभा व लाभार्थ्यांना पडीक व वनजमिनीवर सामुदायिक फळबाग
लागवड (Community
Fruit Orchard Plantation) करण्यासाठी हे आर्थिक अर्थसहाय्य दिले जाते.
योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट
- सामुदायिक वनहक्क (CFR) मिळालेल्या ग्रामसभांना व आदिवासी समुदायांना फळबाग लागवडीद्वारे दीर्घकालीन व शाश्वत उत्पन्नाचे साधन उपलब्ध करून देणे.
- वनजमिनीचा सुयोग्य वापर करून आंबा, काजू, फणस, पेरू, जांभूळ व आवळा यांसारख्या स्थानिक हवामानास अनुकूल फळझाडांची लागवड करणे.
- जल व मृद संवर्धनाला चालना देणे आणि फळ प्रक्रिया उद्योगासाठी स्थानिक स्तरावर कच्चा माल तयार करणे.
योजनेची प्रमुख वैशिष्ट्ये व अनुदान
- योजनेचे नाव: सामुदायिक वनपट्टा धारकांना फळबाग लागवडी करिता अनुदान देणे.
- गट (Group): गट A (Group A)
- प्रति ग्रामसभा / गट अनुदान: ₹ ५,००,०००/- (पाच लाख रुपये)
- अमलबजावणी करणारी यंत्रणा: प्रकल्प कार्यालय, एकात्मिक आदिवासी विकास प्रकल्प (ITDP), जव्हार.
योजनेअंतर्गत मिळणाऱ्या ₹ ५,००,०००/- अनुदानाचा
वापर
हे ५ लाख रुपयांचे अनुदान सामुदायिक फळबाग लागवडीसाठी खालील प्रमुख बाबींवर टप्प्याटप्प्याने खर्च केले जाते:
- कलमे व रोपे खरेदी: उच्च दर्जाची आणि कलमी फळरोपे (उदा. हापूस/केशर आंबा, व्हेंगुर्ला काजू, पेरू, जांभूळ, चिंच इत्यादी) खरेदी करणे.
- जमीन तयार करणे व खड्डे खोदणे: जमिनीची मशागत, ठरवून दिलेल्या आकाराचे खड्डे खोदणे, सेंद्रिय खत/शेणखत व औषधांचा पुरवठा.
- संरक्षक कुंपण (Fencing Setup): मोकाट जनावरे व वन्यजीवांपासून रोपांचे रक्षण करण्यासाठी काटेरी तारेचे किंवा जाळीचे भक्कम कुंपण उभारणे.
- सिंचन व पाणी व्यवस्था: ठिबक सिंचन (Drip Irrigation) संच बसवणे किंवा पाण्याचे तात्पुरते टाके व पाईपलाईनची सोय करणे.
- मजुरी व देखभाल (Labour & Care): रोपांची लागवड, खत-पाणी देणे, निंदणी-खुरपणी आणि सुरुवातीची २ ते ३ वर्षे फळबागेचे संगोपन करण्यासाठी स्थानिक आदिवासी मजुरांचा रोजगार.
पात्रता निकष (Eligibility Criteria)
- अर्जदार हा सामुदायिक वनहक्क पट्टा (CFR Title Claim) प्राप्त झालेली ग्रामसभा / अनुसूचित जमातीचा समुदाय (Group) असणे आवश्यक आहे.
- संबंधित जमीन ही जव्हार प्रकल्प क्षेत्रातील (जव्हार, मोखाडा, विक्रमगड, वाडा इत्यादी तालुका) असावी.
- ग्रामसभेच्या नावे किंवा समुदायाच्या नावे अधिकृत सामुदायिक वनहक्क दाव्याचे (CFR) प्रमाणपत्र असणे बंधनकारक आहे.
- फळबाग लागवड, तिचे संगोपन व संरक्षणाची जबाबदारी घेण्यासाठी ग्रामसभेचा अधिकृत ठराव असणे आवश्यक आहे.
आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)
- सामुदायिक वनहक्क पट्टा आदेश / प्रमाणपत्र (CFR Order Certificate Copy)
- ग्रामसभेचा अधिकृत ठराव (Gram Sabha Resolution Copy)
- ग्रामसभेच्या/सामुदायिक समितीच्या बँक खात्याचे पासबुक व पॅन कार्ड
- ग्रामसभा अध्यक्ष व सचिव यांचे आधार कार्ड व फोटो
- लागवड करावयाच्या क्षेत्राचा नकाशा व ७/१२ किंवा वनजमीन दाखला
- फळझाडांची कलमे/रोपे, कुंपण व सिंचन साहित्याचे
अंदाजपत्रक (Quotation/Estimate)
ऑनलाईन अर्ज प्रक्रिया (Step-by-Step Online
Application)
- पोर्टलला भेट द्या: आदिवासी विकास विभागाच्या अधिकृत www.nbtribal.in किंवा scheme.nbtribal.in या संकेतस्थळावर जा.
- नवीन नोंदणी: 'New Applicant Registration' वर क्लिक करून ग्रामसभेच्या अध्यक्षांच्या/सचिवांच्या मोबाईल व आधार क्रमांकाने नोंदणी करा.
- लॉगिन व प्रोफाईल: अर्जदाराच्या प्रोफाईलमध्ये जिल्हा पालघर व प्रकल्प कार्यालय 'जव्हार (ITDP Jawhar)' निवडा.
- योजनेची निवड: 'न्यूक्लियस बजेट योजना (गट A)' मधील "सामुदायिक वनपट्टा धारकांना फळबाग लागवडी करिता अनुदान देणे" ही योजना निवडा.
- कागदपत्रे अपलोड करा: सामुदायिक वनपट्टा दाखला, ग्रामसभा ठराव, बँक पासबुक आणि इतर आवश्यक कागदपत्रे स्कॅन करून अपलोड करा.
- सबमिट व पोच पावती: अर्ज सबमिट करा आणि मिळालेली पोच पावती (Acknowledgment Receipt) डाऊनलोड करून जतन करा.
अर्जाची स्थिती कशी तपासावी? (Check
Application Status)
- nbtribal.in वर लॉगिन करून 'Track Application / अर्जाची स्थिती' या पर्यायावर जा.
- आपला अर्ज क्रमांक (Application ID) टाकून अर्जाची सद्यस्थिती सहज तपासा.
- प्रकल्प कार्यालय जव्हार (ITDP Jawhar) द्वारे वनपट्ट्याची आणि जागेची प्रत्यक्ष पाहणी केल्यानंतर अनुदानाची रक्कम टप्प्याटप्प्याने मंजूर केली जाते.
कोणत्याही टिप्पण्‍या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा