डॉ. पंजाबराव देशमुख वसतिगृह निर्वाह भत्ता योजना - SEBC (तंत्रशिक्षण)

"डॉ. पंजाबराव देशमुख वसतिगृह निर्वाह भत्ता योजना - SEBC (तंत्रशिक्षण)

महाराष्ट्रातील तंत्रशिक्षण संचलनालयातर्फे (DTE) सामाजिक आणि शैक्षणिकदृष्ट्या मागास (SEBC) प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांसाठी राबवल्या जाणाऱ्या "डॉ. पंजाबराव देशमुख वसतिगृह निर्वाह भत्ता योजना - SEBC (तंत्रशिक्षण)" या योजनेची संपूर्ण व सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:

१. योजनेचे नाव व मुख्य उद्दिष्ट

योजनेचे नाव: डॉ. पंजाबराव देशमुख वसतिगृह निर्वाह भत्ता योजना - SEBC (तंत्रशिक्षण)

उद्दिष्ट: SEBC प्रवर्गातील जे विद्यार्थी आपल्या मूळ गावापासून दूर राहून तंत्रज्ञान व व्यावसायिक अभ्यासक्रमांचे (पदविका/पदवी/व्युत्तर पदवी) शिक्षण घेत आहेत, त्यांना राहण्याचा, जेवणाचा व दैनंदिन निर्वाह खर्च भागवण्यासाठी आर्थिक सहाय्य प्रदान करणे.

सेवा कालावधी (प्रक्रिया वेळ): ४५ कामाचे दिवस.

२. कोट्याचे स्वरूप (Quota Distribution)

क्र.	प्रवर्गाचा प्रकार / पात्रता	कोटा (Districts Quota)
१	SEBC प्रवर्गातील विद्यार्थी ज्यांचे पालक अल्पभूधारक शेतकरी किंवा नोंदणीकृत मजूर आहेत.	सर्व पात्र विद्यार्थी
२	SEBC प्रवर्गातील विद्यार्थी (वार्षिक कुटुंब उत्पन्न ₹१ लाखांपर्यंत).	सर्व पात्र विद्यार्थी
३	SEBC प्रवर्गातील विद्यार्थी (वार्षिक कुटुंब उत्पन्न ₹१ लाख ते ₹८ लाखांपर्यंत).	सर्व व्यावसायिक अभ्यासक्रमांसाठी प्रत्येक जिल्ह्याकरिता ५० limit/जागांचा कोटा (सर्वसाधारण व SEBC एकत्रित).

३. मुख्य आर्थिक लाभ (Benefits & Allowance Matrix)
अभ्यासक्रमाचे ठिकाण/शहरानुसार विद्यार्थ्यांना मिळणारा वार्षिक भत्ता खालीलप्रमाणे आहे:

भत्त्याचा प्रकार	मुंबई, ठाणे, नवी मुंबई, पुणे, पिंपरी-चिंचवड आणि नागपूर	इतर महसुली विभागीय मुख्यालये व 'क' वर्ग महानगरपालिका	इतर जिल्हा ठिकाणे	तालुका पातळीवरील ठिकाणे
भोजन भत्ता (Food)	₹ ३२,०००	₹ २८,०००	₹ २५,०००	₹ २३,०००
निवास भत्ता (Residence)	₹ २०,०००	₹ १५,०००	₹ १२,०००	₹ १०,०००
निर्वाह भत्ता (Subsistence)	₹ ८,०००	₹ ८,०००	₹ ६,०००	₹ ५,०००
एकूण वार्षिक रक्कम	₹ ६०,०००	₹ ५१,०००	₹ ४३,०००	₹ ३८,०००

४. पात्रता निकष (Eligibility Criteria)

प्रवर्ग व उत्पन्न: अर्जदार SEBC प्रवर्गातील असावा. पालक अल्पभूधारक / नोंदणीकृत मजूर असावेत किंवा कुटुंबाचे एकूण वार्षिक उत्पन्न ₹८ लाखांपेक्षा जास्त नसावे.

राष्ट्रीयत्व व रहिवास: विद्यार्थी भारताचा नागरिक आणि महाराष्ट्र राज्याचा रहिवासी (Domicile) असणे अनिवार्य आहे.

अभ्यासक्रम व प्रवेश: विद्यार्थी शासनाच्या केंद्रीभूत प्रवेश प्रक्रियेद्वारे (CAP - Centralized Admission Process) तंत्रशिक्षण विभागांतर्गत व्यावसायिक पदविका (Diploma), पदवी (Degree), किंवा पदव्युत्तर (Postgraduation) अभ्यासक्रमाला प्रवेशित असावा.

अपात्र संस्था: डीम्ड युनिव्हर्सिटी (Deemed to be University) आणि खासगी विद्यापीठांमधील (Private University) विद्यार्थ्यांना ही योजना लागू नाही.

अपत्यांची मर्यादा: एका कुटुंबातील फक्त २ अपत्यांनाच या योजनेचा लाभ मिळेल.

उपस्थिती: मागील सत्रामध्ये/वर्षात किमान ५०% उपस्थिती असणे आवश्यक आहे (प्रथम वर्षात नवीन प्रवेश घेतलेल्या विद्यार्थ्यांना सूट).

शैक्षणिक खंड (Gap Limit): संपूर्ण अभ्यासक्रम कालावधी दरम्यान २ किंवा २ पेक्षा जास्त वर्षांचा शैक्षणिक खंड (Gap) नसावा.

५. आवश्यक कागदपत्रे (Documents Required)

1. जातीचे प्रमाणपत्र (Caste Certificate): SEBC प्रवर्गाचे प्रमाणपत्र.
2. गुणपत्रिका: १० वी (SSC) आणि त्यापुढील सर्व उत्तीर्ण परीक्षांची गुणपत्रके.
3. रहिवासी दाखला: महाराष्ट्राचा अधिवास दाखला (Domicile Certificate).
4. पालकांच्या उत्पन्नाचा/व्यवसायाचा दाखला: अल्पभूधारक शेतकरी प्रमाणपत्र किंवा नोंदणीकृत मजूर प्रमाणपत्र. (पालक अल्पभूधारक/मजूर नसल्यास नॉन-क्रिमीलेअर प्रमाणपत्र आवश्यक).
5. CAP वाटप पत्र: केंद्रीभूत प्रवेश प्रक्रियेद्वारे प्रवेश घेतल्याचा पुरावा (CAP Allotment Letter).
6. वसतिगृह पुरावा: शासकीय/खाजगी वसतिगृहाची पावती किंवा पेईंग गेस्ट (PG) / भाड्याची खोली असल्यास घरमालकासोबत झालेला अधिकृत करारनामा (Rent Agreement).
7. कुटुंबाचे स्वयंघोषणापत्र: कुटुंबात चालू वर्षात २ पेक्षा जास्त लाभार्थी नाहीत याबद्दलचे हमीपत्र.

६. नूतनीकरण धोरण (Renewal Policy)

पुढील वर्षाच्या नूतनीकरणासाठी विद्यार्थ्यांनी महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टलवरून मागील वर्षाची गुणपत्रिका आणि संबंधित कागदपत्रे अपलोड करून नूतनीकरण (Renewal) अर्ज भरणे आवश्यक आहे.

७. प्रशासकीय प्राधिकरण व तक्रार निवारण (Authority & Grievances)

मान्यता देणारे प्राधिकरण (Approving Authority): सहसंचालक, प्रादेशिक कार्यालय (Joint Director, Regional Office - DTE).

तक्रार निवारण अधिकारी (Grievance Redressal Officer): संचालक, तंत्रशिक्षण संचनालय, मुंबई (Director, Directorate of Technical Education, Mumbai).

८. अर्ज कसा करावा?

विद्यार्थ्यांनी महाडीबीटी (MahaDBT) च्या अधिकृत पोर्टलवर (mahadbt.maharashtra.gov.in) स्वतःच्या नोंदणीकृत MahaID चा वापर करून ऑनलाईन अर्ज सादर करावा.