एकलव्य शिष्यवृत्ती (Eklavya Scholarship)
'एकलव्य शिष्यवृत्ती' (Eklavya Scholarship) ही महाराष्ट्र शासनाच्या उच्च शिक्षण संचालनालयामार्फत पदव्युत्तर (Postgraduate) शिक्षण घेणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी राबवली जाणारी एक महत्त्वपूर्ण योजना आहे. आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल परंतु अभ्यासात गुणवान असलेल्या विद्यार्थ्यांना आर्थिक अडचणींशिवाय आपले उच्च शिक्षण पूर्ण करता यावे, हा या योजनेचा मुख्य उद्देश आहे.
या योजनेची सविस्तर माहिती खालीलप्रमाणे आहे:
आर्थिक फायदे
या योजनेअंतर्गत पात्र आणि मंजूर झालेल्या सर्व विद्यार्थ्यांना ५,०००/- रुपये इतके आर्थिक सहाय्य दिले जाते.
विद्यार्थ्यांची निवड ही पूर्णपणे गुणवत्तेच्या (Merit) आधारावर केली जाते.
पात्रतेचे निकष
- शैक्षणिक पात्रता: कला (Arts), वाणिज्य (Commerce) आणि विधी (Law) शाखेतील पदवीधर विद्यार्थ्याला पदवी परीक्षेत किमान ६० टक्के गुण असणे आवश्यक आहे. विज्ञान (Science) शाखेतील विद्यार्थ्याला किमान ७० टक्के गुण असणे अनिवार्य आहे.
- उत्पन्न मर्यादा: अर्जदाराच्या कुटुंबाचे किंवा पालकांचे वार्षिक उत्पन्न ७५,०००/- रुपयांपेक्षा कमी किंवा त्याइतके असावे.
- रहिवासी अट: अर्जदार हा महाराष्ट्र राज्याचा रहिवासी असणे सक्तीचे आहे. महाराष्ट्राबाहेर शिक्षण घेणारे विद्यार्थी या योजनेसाठी अर्ज करू शकत नाहीत.
- नोकरीबाबत अट: या योजनेचा लाभ घेणाऱ्या विद्यार्थ्याने इतर कुठेही अर्धवेळ (Part-time) किंवा पूर्णवेळ (Full-time) नोकरी करत नसावी.
आवश्यक कागदपत्रे १. तहसीलदार किंवा सक्षम प्राधिकाऱ्याने दिलेले कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न प्रमाणपत्र (Income Certificate). २. मागील वर्षाचे शैक्षणिक गुणपत्रक (Marksheet). ३. महाराष्ट्र राज्याचे रहिवासी प्रमाणपत्र (Domicile Certificate).
अर्ज प्रक्रिया आणि नियम
अर्ज कसा करावा: पात्र विद्यार्थ्यांनी नोंदणीकृत MahaID चा वापर करून महाडीबीटी (MahaDBT) पोर्टलद्वारे आपला अर्ज ऑनलाइन सादर करणे आवश्यक आहे.
प्रक्रियेचा कालावधी: हा अर्ज संबंधित अधिकाऱ्यांकडून मंजूर होण्यासाठी साधारणतः ३० कामाचे दिवस लागतात.
नूतनीकरण (Renewal): या योजनेसाठी कोणतेही नूतनीकरण धोरण लागू नाही, म्हणजेच ही शिष्यवृत्ती नूतनीकरण करता येत नाही.
